Surinaamse one-stop-shop naar Nederlands voorbeeld
in Nieuws
Hits: 238

In eerste jaar 800 mensen gescreend op dIabetes

In Suriname heeft ongeveer 15 procent van de bevolking diabetes, bijna drie keer zo veel als in Nederland. Liesbeth Berggraaf, huisarts en voorzitter van de Stichting Diabetes Educatie Suriname, heeft ruim een jaar geleden samen met huisarts Lucien Kloof een one-stop-shop opgezet voor screening en begeleiding van patiënten en preventie van complicaties.

In het kort
• In Suriname heeft circa 15 procent van de bevolking diabetes, bijna drie keer zo veel als in Nederland. Naar schatting is bij één op de twee patiënten de ziekte nog niet bekend. 
• Sinds 2009 is er een zorgstandaard voor diabetes. Daarin staat dat huisartsen veel meer moeten screenen. De vorig jaar geopende one-stop-shop neemt die screening over.
• De one-stop-shop is opgezet naar het voorbeeld van Isala in Zwolle en streeft naar multidisciplinaire behandeling van diabetes. De voorziening is een schakel tussen de eerste en tweede lijn.
• Ook in het binnenland van Suriname is grote behoefte aan diabeteszorg, omdat de bewoners daar steeds meer voeding eten die te zout is of te veel suiker bevat.

Stichting Diabetes Educatie Suriname heeft samenwerking met de Stichting Langerhans in Nederland en met de Nederlands-Surinaamse stichting Cogesur. De one-stop-shop is opgezet naar het voorbeeld van Isala in Zwolle, vertelt Berggraaf. “Daar bestaat veel ervaring met het concept. In maart 2012 zijn we in Zwolle gaan kijken en in het AMC.

” Berggraaf is al zo’n vijftien jaar bezig met diabeteszorg. Tot nu toe werd in Suriname iedereen met diabetes op dezelfde manier behandeld, vertelt ze. “Maar uit eigen onderzoek bleek dat slechts 20 procent van de patiënten goed was ingesteld. We realiseerden ons dat we de diabeteszorg anders moesten aanpakken. Meer multidisciplinair, zoals dat rond die tijd ook in Nederland startte, met aandacht voor voeding, bewegen en de psychologische kant.” 80 tot 90 procent van de diabetespatiënten heeft diabetes type 2, meestal veroorzaakt door leefstijl en overgewicht.

Toch leggen veel mensen geen verband tussen gezondheid en leefstijl. Diabetes wordt vaak verwaarloosd, evenals hoge bloeddruk. Door de combinatie van diabetes en hoge bloeddruk krijgen veel patiënten uiteindelijk nierschade en moeten ze dialyseren. “Het is erg lastig om mensen te motiveren tot een meer gezonde leefstijl”, zegt Kloof. “Daar ligt een rol voor huisartsen, met wie we inmiddels overleggen binnen een platform met ook internisten en diëtisten.” 

Gezondheidstest

In april dit jaar startte de stichting Diabetes Educatie Suriname met een gezondheidstest voor leerlingen van basisscholen, in een project met een kinderarts. 1400 vijfde- en zes-deklassers worden gescreend op overgewicht en bloedsuiker. Alle kinderen die in een risi cogroep vallen, zijn in een behandeltraject geplaatst, waarin ook aandacht is voor hun eet- en beweegpatroon. In een eerdere pilot op vier scholen in Paramaribo blijkt dat ruim een kwart in de risicogroep te valt.

Met financiële steun van de Wereld Diabetes Federatie is in Suriname enkele jaren geleden een zorgstandaard voor diabetes gemaakt. In maandelijkse bijeenkomsten met huisartsen, patiënten, neurologen, oogartsen, psychologen en een podoloog is de zorgstandaard in 2009 gerealiseerd. De standaard houdt in dat de huisartsen veel meer moeten screenen. “Met de one-stop-shop nemen wij die screening nu overnemen”, vertelt Kloof. “In dit eerste jaar zijn zo’n 800 patiënten gescreend.” Dat maakt duidelijk hoe groot de gezondheidsproblemen zijn. Kloof. “We nodigen huisartsen uit om de resultaten van de eerste screeningen te bespreken. We zijn bezig met tweede screeningen. Als het goed gaat met een patiënt verwijzen we terug naar de huisarts. In de eerste lijn gaan we de diabeteszorg nu goed inbedden.”

De helft van alle Surinaamse mannen en twee derde van de vrouwen heeft overgewicht, een derde is obees.

Suriname heeft behoefte aan getraind personeel

Patiënten krijgen pas de diagnose diabetes als ze in het ziekenhuis komen met een complicatie

 

Veel overgewicht

In januari dit jaar publiceerde de Surinaamse overheid een wetenschappelijk gezondheidsonderzoek onder 5.752 mensen tussen 15 en 65 jaar uit alle districten van Suriname. Daar uit blijkt dat bijna de helft van alle mannen en twee derde van alle vrouwen overgewicht heeft. Een derde van alle vrouwen is obees. Zelfs in de verafgelegen binnenlanden is overgewicht een probleem. Diabetes komt vooral voor bij het Hindoestaanse deel van de bevolking, waar de prevalentie bijna 19 procent is. Maar overgewicht wordt nog niet gezien als gezondheidsprobleem: uit het onderzoek bleek dat de helft van de mensen met vetzucht zichzelf niet dik vindt. Dik zijn wordt gezien als normaal en ‘goed’.

Actieplan

Kloof en Berggraaf beschikken niet over gedetailleerde patiëntgegevens – registratie gebeurt nauwelijks in Suriname – maar ze zien wel veel hypo’s vanwege te veel medicatiegebruik. “We zien wel verbetering bij patiënten”, zegt Bergraaf. “Zo was er een patiënt die 140 kilo woog en met wie de huisarts al heel lang bezig was. Via de one-stop-shop is deze patiënt in zes weken tijd zeven kilo afgevallen. Gewoon door op het eten te letten en meer te bewegen. Dat kan door hier in de gang en thuis op het erf regelmatig heen en weer te lopen. We hebben echt geen gymzaal nodig.”

Inmiddels is de aandacht voor diabetes ingebed in een nationaal actieplan van de overheid voor de preventie en beheersing van chronische niet overdraagbare aandoeningen. Maar desondanks blijft de financiële kant volgens Kloof een knelpunt. “De vergoeding door verzekeraars is niet geënt op multidisciplinaire zorg. Ook wat betreft training van personeel zijn we steeds op zoek naar ondersteuning. Motivatie is vaak een knelpunt. Via de Stichting Langerhans zijn in het verleden zo’n 150 verpleegkundigen in Suriname getraind om artsen te ondersteunen in goede diabeteszorg. Maar vrijwel niemand van hen werkt nog in de diabeteszorg. In de one-stop-shop werkt er nog één en er is een verpleegkundige voor predialyse. Verder werken hier twee A-verpleegkundigen en een  ziekenverzorgende. Medewerkers worden hier on the job getraind. We hebben ook maar één podotherapeut, terwijl we veel voetproblemen zien.”

Berggraaf en Kloof willen de bevolking wijzen op hun eigen verantwoordelijkheid. Nu weet één op de twee patiënten in Suriname niet dat hij diabetes heeft. Kloof: “Deze mensen komen met complicaties in het ziekenhuis, zoals een infarct, een wond of een beroerte. Dat willen we voorkomen. Het is belangrijk dat patiënten hun medische status kennen en op basis daarvan zelf aan de bel trekken bij de huisarts. Als bij een screening blijkt dat de patiënt medische problemen heeft, moet hij daar aan werken. Uiteraard moet de arts bij iedere patiënt de basisgegevens onderzoeken. We weten dat bij Surinamers van Aziatische komaf diabetes al heel vroeg start, soms al op kinderleeftijd. Het is dus belangrijk die risicogroep in de gaten te houden.”

De twee huisartsen zouden een screeningscentrum willen starten in het uitgestrekte binnenland van Suriname. “Te zoete en zoute voeding dringen ook daar door”, weet Berggraaf. “We verwachten daar grote problemen van, want de nieren en bloedvaten van deze mensen zijn daar niet op berekend. Er is daar onlangs een klein ziekenhuis geopend en de eerste twee patiënten hadden geen typische tropische ziekten, zoals we verwachten, maar diabetes met geamputeerde tenen. Ook daar is aandacht nodig voor diabetes.”

Bron: Mednet 0612014
https://link.springer.com/article/10.1007/s12462-014-0164-6